عمر : امير مؤمنان ، شايسته‌سالارى اسلامى ، شورا و امپراتورى عربى جايگاه ممتاز حاكميت بر جامعه اسلامى كه ابو بكر آن را به قريش اختصاص داده بود ، هيچ مبنايى در قرآن نداشت . در يكى از نخستين سوره‌هاى مكى در خطاب به قريش ( سورهء قريش ) از آنان خواسته شده كه پروردگار كعبه را به شكرانه آن كه « به هنگام گرسنگى طعامشان داد و از بيم در امانشان داشت » بپرستند . در بخش عمدهء دوران رسالت حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله ، اكثر قريشان مكّه سرسخت‌ترين دشمنان او بودند و قرآن بصراحت به كفّار و مشركان مىتاخت . خداوند در قرآن مهاجران را بسيار مىستايد و « رحمت خدا » ( بقره / 218 ) و « پاداش دنيوى و اخروى » را به آنان وعده مىدهد ( نحل / 41 ) . امّا منظور قرآن از مهاجران فقط مكّيان قرشى مهاجر نبودند ، بلكه مردمان قبايل بدوى و ديگرانى كه از سراسر شبه جزيره عربستان به پيامبر مىپيوستند نيز در زمرهء مهاجران جاى مىگرفتند . هر چند در قرآن از مهاجران بيش از انصار نام برده شده ، امّا جايگاه آنان كاملا با انصار برابر است ( انفال / 72 - 74 ؛ توبه / 100 و 117 ) و در هيچ جا به آنان نسبت به انصار امتيازى داده نشده است . فقط به مهاجران فقير سهمى از اموال [ به غنيمت گرفته شده ] داده شد ، آن هم به اين دليل كه از سرزمين و اموال خود رانده شده بودند نه به اين سبب كه نسبت به انصار امتيازى داشتند ( حشر / 8 - 9 ) . امّا قرآن كسانى را كه در گرويدن به اسلام سبقت جسته‌اند صراحتا از نظر ايمان برتر مىداند . اين اصل بيشتر به سود نخستين صحابه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از ميان مكّيان قرشى است . مسلمانانى كه